ZAMEK KSIĄŻĄT POMORSKICH - PARK KASPROWICZA


Do gmachu Urzędu Miasta można dojść stuletnim szlakiem spacerowym szczecinian, zw. obecnie Złotym Szlakiem: Zamek Książąt Pomorskich - park Kasprowicza.

Na całej trasie występują udogodnienia w postaci obniżeń chodników na przejściach dla pieszych.
Wędrówkę rozpoczynamy od pl. Żołnierza Polskiego. Idziemy w kierunku al. Jana Pawła II. 

Dawniej w tej okolicy kończyły się wały obwarowań nowożytnych i rozpoczynała się szyja Fortu Wilhelm, zakończona głowicą w okolicy obecnego pl. Grunwaldzkiego.

Po lewej stronie Pomnik Wdzięczności poświęcony Żołnierzom Radzieckim, którzy zginęli na szczecińskiej ziemi wiosną 1945 r. Pomnik odsłonięto w 1950 r. Plac przed pomnikiem w owym czasie obsadzono lipami kanadyjskimi, które corocznie są strzyżone. W lecie można tu odpocząć w jednym z ogródków gastronomicznych.

Dochodzimy do pl. Lotników. Przejdziemy jego środkiem. W czasie nalotów alianckich został przetrzebiony, a po uprzątnięciu gruzów wybudowano tu w latach 50. Śródmiejską Dzielnicę Mieszkaniową. Po prawej stronie przy wlocie ul. Małopolskiej w początku lat 30. działała polska szkoła. Na środku placu stoi Pomnik Colleoniego
Po lewej stronie, przy wlocie w ul. Jagiellońską, stoi czerwony gmach Urzędu Miar i Wag z początku tego stulecia. Za nim gmach Archiwum Państwowego z tego samego okresu.

Wchodzimy w kolejny odcinek al. Jana Pawła II ze zlokalizowaną tu Aleją Fontann (250 m długości). Między fontannami rozmieszczone są liczne letnie ogródki gastronomiczne.
W końcu alei stoi pomnik Marynarza - Sternika z podniesionym kołnierzem.

Wzdłuż tej alei 11 czerwca 1987 r. przejeżdżał papież Jan Paweł II na spotkanie z wiernymi. Aleją tą spacerował ówczesny przywódca ZSRR Michaił Gorbaczow i minister spraw zagranicznych Eduard Szewardnadze.

Wchodzimy na najokazalszy plac gwiaździsty w Szczecinie, tj. pl. Grunwaldzki. Został on uformowany na wzór Paryskiego Placu Gwiazdy, chociaż przypisywanie jego autorstwa projektantowi paryskiemu Haussmanowi należy między bajki włożyć. Taki charakter placu narzuciło istnienie okrężnych bitych dróg wokół głowicy Fortu Wilhelm, na których powstały ulice Mazurska i Wielkopolska. Do placu zbiegają się pasy jezdni z ośmiu stron, czyli krzyżują się cztery ulice.
Plac jest ulubionym miejscem spotkań. Można tu ujrzeć grających w karty lub szachy starszych panów. Można też umówić się na randkę i pójść naszym szlakiem spacerowym dla zakochanych... Przy placu do końca ostatniej wojny stała ekskluzywna restauracja "Kaiser Wilhelm", której ściany zdobione były malowidłami z dziejów Szczecina i Pomorza. Dziś jej rolę przejęła restauracja rybna "Chief". 
Kontynuujemy spacer al. Jana Pawła II - środkową alejką lipową. Między lipami postawiono współczesne formy plastyczne. 

Po lewej narożny gmach Komisariatu Policji Szczecin Niebuszewo. Po drodze mijamy okrężne ulice Mazurską i Wielkopolską powstałe z dawnych bitych dróg biegnących wokół Fortu Wilhelm.
Po prawej stronie między ulicami Wielkopolską i Niedziałkowskiego stoi gmach z czerwonej cegły należący do Rektoratu Uniwersytetu Szczecińskiego. Gmach zbudowano z przeznaczeniem na gimnazjum Króla Wilhelma i oddano do użytku 11 października 1880 r. dla 350 uczniów.

Na frontowej ścianie zachowane łacińskie napisy:
NON SCHOLAE, SED VITAE DISCIMUS
(Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia) rzymskiego retoryka Seneki
oraz drugi:
MENS SANA IN CORPORE SANO
(Zdrowy umysł w zdrowym ciele) Iuvenalisa.

W pomieszczeniach piwnicznych gmachu mieści się Muzeum Geologiczne.

W głębi ulicy, po lewej stronie, wielopiętrowy gmach szczecińskiej rozgłośni Polskiego Radia S.A. i Telewizji Polskiej S.A. Dalej, na środku klombu kwietnego, żelbetowy pomnik Gryfa Pomorskiego.

Dochodzimy do kompleksu gmachów Urzędu Miasta zbudowanych w 1927 r. Obecnie oprócz Włodarzy Miasta ma tu swoją siedzibę wiele urzędów państwowych i samorządowych. Skrzydło od strony południowozachodniej zajmuje Filharmonia Szczecińska. Nad jednym z przejazdów herb Szczecina, nad drugim Stralsundu. Przechodzimy na zewnątrz kompleksu jednym z przejść.
W cieniu drzew można dostrzec wspominany wcześniej pomnik-fontannę przedstawiający chłopca z harmonią - wykonany przez Hosaeusa, twórcę nieistniejącego już popiersia kanclerza z tzw. Wieży Bismarcka.

Do wejścia głównego i do skrzydła, w którym znajduje się Biuro Obsługi Interesantów, prowadzą długie wygodne podjazdy z barierkami dla osób poruszających się na wózkach. Wewnątrz są specjalne podnośniki do wózków obsługiwane przez strażników. Na parterze są toalety dla osób na wózkach. Kabiny wind w budynku mają wystarczającą szerokość, aby mogły z nich korzystać osoby na wózkach, ponadto winda w części środkowej przystosowana jest dla osób niewidomych (przyciski opisane brajlem). W Biurze Obsługi Interesantów zainstalowana jest pętla induktofoniczna dla osób niedosłyszących.

Jasne Błonia im. Papieża Jana Pawła II stanowią plac miejski ograniczony ulicami polskich kompozytorów: K. Szymanowskiego, St. Moniuszki i M.K. Ogińskiego oraz Księdza Piotra Skargi. Rośnie na nim 205 kilkudziesięcioletnich platanów (Platanus acerifolia). Po stronie południowej posadzone są w trzech rzędach, a po północnej w dwóch.
Na środku placu stoi pomnik papieża Jana Pawła II. Postawiono go na pamiątkę spotkania w tym miejscu papieża ze społeczeństwem Szczecina i Pomorza, które odbyło się 11 czerwca 1987 r. Napis na pomniku:
Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II
Społeczeństwo Pomorza Zachodniego 18.VI.1995 r.

Po lewej stronie za płotem, przy wlocie ul. Królowej Korony Polskiej, rośnie okazały bożodrzew, drzewo niebios, zw. także ajlant (Ailanthus). W przydomowych ogródkach przy tej ulicy rosną egzotyczne krzewy i drzewa.

Z alei platanów od strony ul. Ogińskiego do placu prowadzą dwa wygodne podjazdy ułożone z płytek antypoślizgowych. Mogą z nich skorzystać osoby poruszające się na wózkach.

W głębi ul. Królowej Korony Polskiej stoi katolicki kościół Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej. Kamień węgielny pod kościół położono w czerwcu 1929 r., a poświęcony został przez ewangelików 29 listopada 1931 r.

Wędrując przez Jasne Błonia, dochodzimy do ulicy Piotra Skargi. Po prawej stronie, ogrodzony murowanym parkanem, gmach będący do 1998 r. siedzibą konsulatu rosyjskiego Wspólnoty Państw Niepodległych.
Po prawej stronie, wzdłuż parkanu konsulatu, rośnie kilka drzew skrzydłoorzecha kaukaskiego (Pterocarya fraxinifolia) z długimi zwisającymi kotkowatymi kwiatami.
Nieco dalej szpital. Zabudowania szpitalne powstały w latach 1929-1931 z przeznaczeniem na klinikę kobiecą, liczącą wówczas 230 łóżek. Po ostatniej wojnie przemianowano na szpital garnizonowy.

Po przejściu ulicy dochodzimy do Pomnika Czynu Polaków, odsłoniętego 3 września 1979 r. Pomnik zaprojektował prof. Gustaw Zemła z Warszawy. Każdy z orłów, symbolizujących trzy pokolenia Polaków, wykonany został z brązu i waży ok. 15 ton. Rozpiętość skrzydeł największego wynosi ok. 12 metrów. Wysokość pomnika liczy ok. 30 m.

Idziemy w głąb parku. Po prawej stronie, w dole, mijamy malownicze jeziorko Rusałka z ptactwem wodnym. Na jego wschodnim brzegu do ostatniej wojny stał ryglowy młyn przebudowany na restaurację. Po lewej stronie drogi basen przeciwpożarowy, przy którym do ostatniej wojny stał pomnik niemieckiego poety epoki romantyzmu Ernsta-Moritza Arndta.
Nieco dalej skupisko klonów jesionów mannowych (Fraxinus ornus) i pojedynczy okaz kłęku kanadyjskiego (Gymnocladus dioicus). W głębi za drzewami widoczny okrągły taras widokowy. Dalej, po lewej stronie mijamy dwa świerki Brewera (Picea breweriana), świerk serbski (Picea omorika) oraz dwa okazy daglezji, zwanej jedlicą zieloną lub Dauglasa (Pseudotsuga taxifolia). Kawałek dalej kolejne skupisko złożone z kilku jodeł jednobarwnych (Abies concolor), świerków serbskich (Picea omorika) i grabów amerykańskich (Carpinus caroliniana).

Po prawej stronie amfiteatr zbudowany w połowie lat 70. Tuż za nim można dostrzec kilka okazów głogu (Crataegus), jałowca łuskowatego (Juniperus squamata), oczaru japońskiego (Hamamelis japonica) i wirginijskiego (Hamamelis virginiana) oraz wiśnie piłkowane w odmianie jasnoróżowej (Prunus serrulata Kanzen Wils). Niżej, po prawej stronie, kilka dębów i głogów.

Idziemy wzdłuż trzech alejek przedzielonych żywopłotem. Każda z alejek służyła dawniej pieszym, rowerzystom i konnym. Co kilkadziesiąt metrów zmieniał się rodzaj posadzonych krzewów.
W prawo odchodzi alejka w kierunku dawnego ogrodu japońskiego. Obecnie zachowało się niewiele gatunków. Rosną tam modrzewie (Larix) i kilka grujeczników japońskich (Cercidyphyllum japonicum). Również po prawej stronie mijamy świdośliwy kanadyjskie (Amelan chier canadensis), parocje perskie (Parrotia persica), klony okrągłolistne (Acer circinatum), klony tatarskie (Acer tataricum) i klon ginnala (Acer ginnala).

Przechodzimy przez ulicę Zaleskiego. Po prawej stronie zabudowania Wyższego Seminarium Duchownego, a nieco dalej Akademii Rolniczej. Idąc alejką, po prawej stronie mijamy klony, bzy, derenie i kilka klonów trójlistkowych (Acer nikoense).
W głębi, po lewej - Różanka - ogród różany odbudowany w stylu z lat trzydziestych. Zasadzono tu ponad dziewięć tysięcy róż w 99 odmianach, wykonano schody, alejki oraz plac zabaw. Prócz kwiatów występują tutaj również egzotyczne drzewa i krzewy posadzone w czasie zakładania ogrodu.  Jedną z atrakcji ogrodu jest "Ptasia Fontanna", której głównymi elementami są cztery betonowe gęsi osadzone na cokole (trzy z nich oryginalne, odrestaurowane, czwarta - stworzona od podstaw). 

Pod wiaduktem kolejowym dochodzimy do Ogrodu Botanicznego. Założono go w połowie lat dwudziestych XX w. na obszarze 2,2 ha. Wybudowano tutaj cieplarnie, alpinarium i stanowisko roślinności wodnej. W cieplarni rósł bananowiec, araukarie, cedry, cyprysy, cytryny i wiele innych okazów egzotycznej roślinności tropikalnej. Po wojnie w wyniku braku należytej opieki ogród zatracił swój pierwotny charakter.
Idąc główną alejką, po lewej stronie, w głębi mijanej drogi, przy skrzyżowaniu, rosną cyprysik groszkowy w odmianie pierzastej (Chamaecyparis pisifera Plumosa Otto) i drugi w odmianie szpilkowej (Chamaecyparis pisifera Squarrosa Beiss). Za nimi na trójkątnym skwerze rosną klony, derenie, buki, robinia, dąb, jarząb szwedzki (Sorbus intermedia), perukowiec podolski (Cotinus coggygria), kasztan jadalny (Castanea sativa) i orzech szary (Juglans cinerea).

Dalej, po lewej stronie głównej alejki, skupisko ze świerkami, sosnami, glediczjami trójcierniowymi w odmianie bezbronnej (Gleditsia triacanthos Inermis), kasztanowcami czerwonymi (Aesculus carnea Hayne), dębami i daglezją. Tuż za nim skupisko, w którym rośnie cyprysik groszkowy w odmianie szpilkowatej, korkowce amurskie (Phellodendron amurense) oraz dęby, modrzew, lipa i jabłoń. W kolejnym skupisku rosną świerki, cyprysik nutkajski (Chamaecyparis nootkatensis), jałowiec wirginijski (Juniperus virginiana) i żywotnik olbrzymi (Thuja plicata).

Wracamy do głównej alei i schodzimy w kierunku basenu. Po prawej mijamy grupę głogów, klonów, dwa jarząby domowe (Sorbus domestica), tulipanowiec amerykański (Liliodendron tulipifera) i magnolię zaostrzoną (Magnolia acuminata). Poniżej buk pospolity w odmianie czerwonolistnej (Fagus sylvatica Atropunicea), klon jednolistny odmiany żółtej (Acer negundo Odessanum Rothe) i jabłonie.

Skręcamy w lewo, mając basen po prawej stronie, a skarpę po lewej. Wzdłuż skarpy rosną daglezje, dęby, brzozy żółte (Betula alleghaniensis), klon, jawor w odmianie Leopolda (Acer pseudopla-tanus Purpureum) i skupisko dereni rozłogowych w odmianie złotokorej (Cornus stolonifera Flaviramea). W następnym skupisku rosną jesiony, bzy, grujeczniki japońskie (Cercidyphyllum japonicum), strączyn żółty (Cladrastis lutea) i jesion omszony (Fraxinus tomentosa).

Kierujemy się do schodków. Po prawej stronie: platan, rozłożysty skrzydłoorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia), świdośliwy kanadyjskie (Amelanchier canadensis), halezja karolińska (Halesia carolina), kasztanowiec krwisty (Aesculus pavia), dąb szypułkowy w odmianie stożkowej (Quercus robur Fastigiata DC), jesion wyniosły w odmianie złotokorej (Fraxinus exelsior Aurea Willd.), klon francuski (Acer monspessulanum).

Za drugą ścieżką jesiony, daglezja, dęby błotne (Quercus palustris), grab pospolity w odmianie dębolistnej (Carpinusbetulus Quercifolia) i leszczyna turecka (Corylus colurna). W ostatnim skupisku Ogrodu Botanicznego rosną okazy ajlantu gruczułkowatego (Ailanthus altissima Swingle), topola kalifornijska (Populus trichocarpa Hook), morwy białe (Morus alba), choiny kanadyjskie (Tsuga canadensis), jesiony wyniosłe w odmianie zwisającej (Fraxinus excelsior Pendula Ait), korkowce amurskie (Phellodendron amurense), cyprysiki Lawsona w odmianie Aluma (Chamae cyparis lawsoniana Alumii) oraz klony, jabłonie, lipy i głogi.

Przechodzimy do ulic Kochanowskiego i Curie-Skłodowskiej, przy których odkryto ślady osady germańskiej ludności kultury jastorfskiej zamieszkującej tutaj od ok. III w. p.n.e. do I w. n.e.

Park Kasprowicza jest częścią Lasku Arkońskiego, w północnej części którego znajduje się Dolina Siedmiu Młynów. Tutaj zlokalizowane jest także kąpielisko Arkonka